KASBGA YO‘NALTIRISHDA CHIZMACHILIK FANINING RO‘LI
Keywords:
chizmachilik, kasbga yo‘naltirish, muhandislik grafikasi, fazoviy tafakkur, texnik tasavvur, kasbiy motivatsiya, grafik savodxonlik, dizayn, arxitektura, raqamli loyihalash.Abstract
Ushbu maqolada umumiy o‘rta, professional va oliy ta’lim tizimida kasbga yo‘naltirish jarayonida chizmachilik fanining pedagogik, psixologik, metodik va amaliy ahamiyati ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Maqolaning asosiy g‘oyasi shundan iboratki, chizmachilik fani faqat geometrik shakllar, proyeksiyalar, kesimlar va texnik chizmalarni o‘rgatuvchi tor amaliy fan emas, balki o‘quvchi va talabalarda fazoviy tafakkur, konstruktiv fikrlash, texnik tasavvur, kasbiy qiziqish, muhandislik madaniyati hamda mehnat bozoriga mos kompetensiyalarni shakllantiruvchi muhim ta’limiy vositadir. Tadqiqotda kasbga yo‘naltirish tushunchasi pedagogik-psixologik jarayon sifatida talqin qilinib, chizmachilik fanining arxitektura, qurilish, dizayn, mashinasozlik, muhandislik grafikasi, texnologiya, ishlab chiqarish va raqamli loyihalash sohalariga kirishdagi metodik ko‘prik vazifasi ochib beriladi. Maqolada chizmachilik darslarining kasbiy motivatsiyani rivojlantirishdagi roli, fazoviy tasavvurni shakllantirish mexanizmlari, texnik grafik savodxonlikning zamonaviy kasblar bilan bog‘liqligi, o‘quvchilarning individual qobiliyatlarini aniqlash imkoniyatlari hamda raqamli texnologiyalar sharoitida chizmachilik ta’limini takomillashtirish yo‘llari o‘rganiladi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, chizmachilik fani o‘quvchini nafaqat tayyor kasb tanlashga, balki kasbiy o‘zini anglash, mehnat faoliyatining mazmunini tushunish, texnik tafakkur asosida qaror qabul qilish va ijodiy loyihaviy faoliyatga tayyorlashga xizmat qiladi. Shu sababli chizmachilikni kasbga yo‘naltirish tizimining yordamchi emas, balki asosiy amaliy-intellektual komponentlaridan biri sifatida baholash zarur.
References
1. Super D.E. The Psychology of Careers. New York: Harper & Brothers, 1957.
2. Holland J.L. Making Vocational Choices: A Theory of Vocational Personalities and Work Environments. Odessa: Psychological Assessment Resources, 1997.
3. Sorby S.A. Developing 3-D Spatial Skills for Engineering Students. Australasian Journal of Engineering Education, 2009.
4. Vygotsky L.S. Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes. Cambridge: Harvard University Press, 1978.
5. Bertoline G.R., Wiebe E.N., Hartman N.W., Ross W.A. Technical Graphics Communication. New York: McGraw-Hill, 2011.
6. Gagné R.M. The Conditions of Learning and Theory of Instruction. New York: Holt, Rinehart and Winston, 1985.
7. Guay F., Vallerand R.J., Blanchard C. On the Assessment of Situational Intrinsic and Extrinsic Motivation. Motivation and Emotion, 2000.
8. Spencer K., Bodner G.M. Spatial Abilities and Their Relationship to Effective Learning in Chemistry. Journal of Research in Science Teaching, 2006.
9. Miller C.L., Bertoline G.R. Spatial Visualization Research and Theories: Their Importance in the Development of an Engineering and Technical Design Graphics Curriculum Model. Engineering Design Graphics Journal, 1991.
10. O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni. Toshkent, 2020.
11. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining ta’lim tizimini rivojlantirishga oid farmon va qarorlari. Toshkent: rasmiy hujjatlar to‘plami.
12. To‘xtaxo‘jayeva M.X. Pedagogika nazariyasi va tarixi. Toshkent: O‘zbekiston faylasuflari milliy jamiyati, 2010.
13. Azizxo‘jayeva N.N. Pedagogik texnologiyalar va pedagogik mahorat. Toshkent: TDPU, 2006.
14. Xaydarov F.I., Xalilova N.I. Umumiy psixologiya. Toshkent: Fan va texnologiya, 2010.
15. Yo‘ldoshev J.G‘., Usmonov S.A. Pedagogik texnologiya asoslari. Toshkent: O‘qituvchi, 2004.
16. Murodov Sh.K., Hakimov L.R., Odilov P.O. Chizma geometriya kursi. Toshkent: O‘qituvchi, 1988.
17. Rixsiboyev T. Muhandislik grafikasi va chizmachilik metodikasi. Toshkent: Fan, 2012.
18. Qodirov B.R. Kasb tanlash va kasbga yo‘naltirish psixologiyasi. Toshkent: TDPU, 2014.
