TASVIRIY SAN’AT O‘QITISH METODIKASIDA KOMPYUTER GRAFIKASIDAN FOYDALANISHNING DIDAKTIK VA METODIK ASOSLARI
Keywords:
tasviriy san’at, o‘qitish metodikasi, kompyuter grafikasi, raqamli ta’lim, badiiy tafakkur, kompozitsiya, rangtasvir, grafik muharrirlar, vizual kommunikatsiya, ijodkorlik, didaktik vositalar, interaktiv ta’lim.Abstract
Ushbu ilmiy maqolada tasviriy san’at o‘qitish metodikasini zamonaviy ta’lim talablari asosida takomillashtirishda kompyuter grafikasining o‘rni, didaktik imkoniyatlari, metodik afzalliklari va amaliy qo‘llash mexanizmlari tahlil qilinadi. Raqamli texnologiyalarning ta’lim tizimiga jadal kirib kelishi natijasida tasviriy san’atni o‘qitish jarayoni ham mazmun, shakl va vositalar jihatidan sezilarli darajada yangilanmoqda. An’anaviy tasvirlash usullari bilan bir qatorda kompyuter grafikasi vositalaridan foydalanish o‘quvchilarning fazoviy tasavvuri, rangni his etishi, kompozitsion tafakkuri, ijodiy mustaqilligi hamda vizual muloqot ko‘nikmalarini rivojlantirishga xizmat qilmoqda. Maqolada tasviriy san’at fanining o‘ziga xos didaktik xususiyatlari, kompyuter grafikasining rastrli, vektorli va uch o‘lchamli shakllari, ularning ta’lim jarayonidagi imkoniyatlari, grafik muharrirlar yordamida darslarni tashkil etish metodikasi, amaliy topshiriqlarni loyihalash tamoyillari hamda o‘qituvchi kompetensiyasiga qo‘yiladigan zamonaviy talablar yoritilgan. Shuningdek, tasviriy san’at darslarida kompyuter grafikasidan foydalanishning pedagogik shart-sharoitlari, metodik modeli, samaradorlik ko‘rsatkichlari, baholash mezonlari va yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan muammolar ham ilmiy-nazariy hamda amaliy nuqtai nazardan tahlil etilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, kompyuter grafikasi tasviriy san’at ta’limining mazmunini chuqurlashtiradi, o‘quv faoliyatini individuallashtiradi, o‘quv materialining ko‘rgazmaliligini kuchaytiradi, ijodiy tajriba almashinuvini faollashtiradi va o‘quvchining mustaqil badiiy qaror qabul qilish qobiliyatini rivojlantiradi. Shu bilan birga, kompyuter grafikasini o‘qitish jarayoniga samarali joriy etish uchun metodik tizimning yaxlitligi, texnik baza yetarliligi, dasturiy vositalarning maqsadga muvofiq tanlanishi va o‘qituvchining raqamli-pedagogik tayyorgarligi hal qiluvchi omil ekanligi asoslab beriladi. Mazkur maqola tasviriy san’at pedagogikasi, kompyuter grafikasi va raqamli ta’lim texnologiyalari kesishgan nuqtada olib borilayotgan tadqiqotlar uchun metodologik asos bo‘lib xizmat qilishi mumkin.
References
1. Azizxo‘jayeva N.N. Pedagogik texnologiyalar va pedagogik mahorat. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2016.
2. Ishmuhamedov R., Abduqodirov A., Pardaev A. Ta’limda innovatsion texnologiyalar. – Toshkent: Iste’dod, 2018.
3. Yuldoshev J.G‘., Usmonov S.A. Pedagogik texnologiya asoslari. – Toshkent: O‘qituvchi, 2014.
4. Hasanov R. Tasviriy san’at asoslari. – Toshkent: O‘zbekiston, 2017.
5. Abdirasilov S.F. Tasviriy faoliyat va uni o‘qitish metodikasi. – Toshkent: Fan, 2015.
6. Tolipov O‘., Usmonboyeva M. Pedagogik texnologiyalarning tatbiqiy asoslari. – Toshkent: Fan, 2017.
7. Begimqulov U.Sh. Pedagogik ta’limda axborot texnologiyalarini joriy etish asoslari. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2019.
8. Matchonov S., Qodirov B. Raqamli ta’lim muhiti va uning didaktik imkoniyatlari. – Toshkent: Tafakkur, 2021.
9. Rustamov N. Kompyuter grafikasi. – Toshkent: Cho‘lpon, 2020.
10. Sodiqov B. Multimedia texnologiyalari va ularning ta’limdagi o‘rni. – Toshkent: Iqtisod-moliya, 2018.
11. Arnheim R. Art and Visual Perception: A Psychology of the Creative Eye. – Berkeley: University of California Press, 2004.
12. Eisner E.W. The Arts and the Creation of Mind. – New Haven: Yale University Press, 2002.
13. Freedman K. Teaching Visual Culture: Curriculum, Aesthetics, and the Social Life of Art. – New York: Teachers College Press, 2003.
14. Gardner H. Art Education and Human Development. – Los Angeles: Getty Publications, 1990.
15. Lowenfeld V., Brittain W.L. Creative and Mental Growth. – New York: Macmillan, 1987.
16. Mayer R.E. Multimedia Learning. – Cambridge: Cambridge University Press, 2021.
17. Mishra P., Koehler M.J. Technological Pedagogical Content Knowledge: A Framework for Teacher Knowledge. – Teachers College Record, 2006, Vol. 108, No. 6.
18. Salomon G. Interaction of Media, Cognition, and Learning. – San Francisco: Jossey-Bass, 1979.
19. Seels B., Richey R. Instructional Technology: The Definition and Domains of the Field. – Washington DC: AECT, 1994.
