ERKIN IQTISODIY ZONALARDA RAQOBATBARDOSH MAHSULOTLAR ISHLAB CHIQARISH ASOSIDA EKSPORTNI RIVOJLANTIRISH: NAZARIYA, AMALIYOT VA STRATEGIYA
Keywords:
erkin iqtisodiy zonalar, raqobatbardosh mahsulotlar, eksport salohiyati, yuqori qo‘shilgan qiymat, klasterlash, logistika xarajatlari, global qo‘shilgan qiymat zanjiri, sanoat eksporti, investitsiya muhiti, O‘zbekiston iqtisodiyotiAbstract
Ushbu maqolada erkin iqtisodiy zonalarda (EIZ) raqobatbardosh mahsulotlar ishlab chiqarish orqali O‘zbekiston eksport salohiyatini oshirishning nazariy va amaliy jihatlari tahlil qilingan. Tadqiqotda jahon iqtisodiyotidagi polikrizis sharoiti, global logistika inqirozi hamda ta’minot zanjirlarining qayta shakllanishi fonida EIZlarning milliy iqtisodiyotdagi o‘rni asoslab berilgan. Maykl Porterning raqobatbardoshlik rombi va aglomeratsiya effekti nazariyalari asosida EIZlarda mahsulot tannarxi, sifat va differensiatsiya omillarining eksportga ta’siri yoritilgan. “Navoiy”, “Angren”, “Urgut”, “Jizzax” kabi EIZlar misolida ishlab chiqarilayotgan mahsulotlarning ixtisoslashuvi va eksport geografiyasi tahlil qilinib, raqobatbardoshlikka to‘sqinlik qilayotgan tizimli muammolar aniqlangan. Tadqiqot natijasida eksportga yo‘naltirilgan klasterlarni rivojlantirish, logistika xarajatlarini subsidiyalash, xalqaro brendlarni jalb qilish va raqamli eksport platformalarini joriy etishga qaratilgan ilmiy-amaliy takliflar ishlab chiqilgan
References
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 21-dekabrdagi “Erkin iqtisodiy zonalar faoliyatini muvofiqlashtirish va boshqaruv tizimini takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-67-son qarori.
2. Porter M.E. On Competition. Harvard Business Review Press, 2008. (Raqobat strategiyalari bo‘yicha fundamental asar).
3. Vahobov A.V. Xalqaro iqtisodiy munosabatlar va tashqi savdo. Darslik. Toshkent, 2022.
4. World Investment Report 2023. UNCTAD (BMTning savdo va rivojlanish konferensiyasi hisoboti).
5. O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma’lumotlari (2020-2024 yy).
